In een gesprek deelt Bas van Baar – hoofd voetbalontwikkeling bij de FC Twente/Heracles Academie – hoe de gezamenlijke jeugdopleiding van FC Twente en Heracles Almelo individuele talentonwikkeling centraal stelt en slimme tools als Smart11 benut om spelers zelf de regie te geven. Met een aanpak die de mens achter de voetballer centraal zet en een topsportcultuur ademt, zorgt van Baar dat elk talent de aandacht krijgt om zich optimaal te ontwikkelen. Hieronder lees je hoe hij dat aanpakt en wat dit de talenten van FC Twente en Heracles oplevert.
Brede rol binnen de Twente/Heracles Academie
Bas van Baar is sinds 2023 verantwoordelijk voor de voetbaltechnische lijn binnen de FC Twente/Heracles Academie.
Van Baar vervult een veelzijdige functie binnen de academie. Als Hoofd Voetbalontwikkeling is hij verantwoordelijk voor het hele voetbaltechnische gedeelte van de opleiding – van de ontwikkeling van spelers en teams tot die van de trainersstaf. In de praktijk betekent dit dat geen week hetzelfde is. Natuurlijk zijn er vaste momenten zoals trainersbijeenkomsten en technische meetings, maar tussendoor staat hij zoveel mogelijk “op en rond het veld” bij verschillende teams (van O12 tot O21).
Omdat de academie beschikt over een zeer kundige technische staf, met gespecialiseerde trainers en videoanalisten, hanteert van Baar een aanpak die hierbij past; in plaats van op de details van elke individuele training in te zoomen, bewaakt hij de grote lijnen en de opleidingsvisie. Hij begeleidt de coaches in hun ontwikkeling en zorgt dat iedereen binnen de academie dezelfde koers volgt. Met een passende metafoor schetst hij het als volgt:
‘We moeten allemaal binnen de vangrails blijven – dus allemaal op de dezelfde weg en dezelfde richting op. Maar of jij wat meer links rijdt of wat meer rechts of in het midden, dat kunnen mensen zelf bepalen. Dat is wat bij hen past.”
Kortom, van Baar zorgt voor een gezamenlijke visie en structuur, terwijl trainers de ruimte krijgen om binnen die kaders op hun eigen manier te werken.
Mens centraal in een topsportcultuur
Een van de kernwaarden van de FC Twente/Heracles Academie is het stellen van de mens centraal binnen een klimaat dat topsport uitademt. “In de basis komt het neer op twee dingen,” zegt van Baar. “De mens centraal. En elke dag met onze mensen bezig zijn in een topsport- en ontwikkelcultuur.” Concreet betekent dit dat de sfeer en cultuur op de academie elke dag moet bijdragen aan de ontwikkeling van de spelers. Er heerst een klimaat waarin talenten leren leven als topsporters: hard werken, gezond leven en continu beter willen worden.
Volgens hem hechten veel clubs waarde aan een sterke cultuur en aandacht voor de persoon achter de speler. De Twente/Heracles Academie onderscheidt zich door dit concreet vorm te geven. Alles is erop gericht om jonge voetballers niet alleen technisch-tactisch te laten groeien, maar ook persoonlijk. “De mensen achter de voetballer zijn minstens zo belangrijk,” benadrukt van Baar.
“We creëren een omgeving waarin iedere speler zich veilig en uitgedaagd voelt om elke dag beter te worden.”
Individuele aandacht: van connection coach tot extra training
Die mensgerichte filosofie wordt zichtbaar in hoe de academie individuele ontwikkeling voorop stelt. Van Baar kan een tal van voorbeelden noemen: “De manier waarop wij individuele aandacht geven in onze opleiding is aantoonbaar – dat kunnen we feitelijk maken.” Een in het oog springend detail hierin is de aanstelling van een connection coach. “Wij hebben een fulltime trainer-coach van hoge kwaliteit die geen eigen elftal heeft, maar zich bezighoudt met de individuele ontwikkeling van een geselecteerd aantal spelers in de bovenbouw,” legt van Baar uit.
Daarnaast is het trainingsschema slim ingericht: elke dag is er ruimte vóór en na de teamtraining voor extra individuele oefensessies. Spelers die extra willen trainen of specifieke aspecten willen bijslijpen, krijgen daar dagelijks gelegenheid voor. De academie heeft hiervoor voldoende mankracht beschikbaar. “We hebben de staf zo ingericht dat er zoveel mensen beschikbaar zijn, dat elke speler individuele aandacht krijgt – dat hij de beelden kan bespreken, zodat hij extra kan trainen,” aldus van Baar. Ook worden alle trainingen en wedstrijden vastgelegd op video en tot op individueel niveau gecodeerd. Hierdoor kan elke speler altijd met zijn eigen beelden aan de slag, feedback krijgen en gericht werken aan verbeterpunten.
Een bijkomend voordeel van deze gezamenlijke academie is dat er twee profclubs bij betrokken zijn. Talenten hebben uitzicht op doorstroming naar twee eerste elftallen in plaats van één. FC Twente en Heracles Almelo hebben beide iemand in de technische aangewezen die nauw contact houdt met de academie en de opkomende jeugd nauwgezet volgt. Zo is er voor elke uitblinkende speler een dubbel zo grote kans op een plek op het hoogste niveau.
Al deze initiatieven creëren een opleidingsomgeving waarin individuele ontwikkeling geen hol begrip blijft, maar dagelijkse praktijk is. “Dat zijn een paar concrete dingen, waardoor ik wel durf te stellen dat wij individuele ontwikkeling heel belangrijk maken en dat we er ook echt dingen aan doen om dat goed weg te zetten,” zegt van Baar.
Zelfregulatie als kern van de opleiding
Een belangrijke pijler in Twente/Heracles’ visie is dat spelers leren zélf verantwoordelijkheid te nemen voor hun groei. Van Baar merkt op dat voetbal steeds complexer wordt – het spel gaat sneller en de informatiedruk op jonge spelers neemt toe (denk aan data, video, zaakwaarnemers op jonge leeftijd). “Wij zijn er wel van overtuigd dat de moderne speler, de voetballer van de toekomst, goed in staat moet zijn om zijn eigen ontwikkelpad te managen en te overzien binnen al die factoren,” legt hij uit. In de academie krijgt zelfregulatie daarom een prominente plek.
Concreet betekent dit dat jeugdspelers worden gestimuleerd om actief na te denken over hun leerproces, in plaats van af te wachten wat de trainer hen voorschotelt. Een voorbeeld is de manier waarop persoonlijke ontwikkelingsplannen (POP-gesprekken) worden gevoerd. “We zetten het formulier klaar, hij vult het in, de trainer neemt het door en daarna is er het gesprek,” zegt hij. De speler is leidend: hij benoemt zijn eigen sterke punten en aandachtspunten, en het gesprek gaat over wat hij heeft ingebracht. De coach faciliteert en vult aan, maar de eigen inbreng van de speler staat centraal. Zo leren talenten al vroeg om kritisch te reflecteren op hun spel en zelf richting te geven aan hun ontwikkeling.
Deze filosofie vertaalt zich ook naar de omgang met videoanalyse. Waar in traditionele opleidingsculturen trainers vaak zelf alle wedstrijdbeelden uitzoeken en aan spelers presenteren, draait Twente/Heracles dit om. “
“We zijn niet een opleiding waar de trainer allemaal beeldjes gaat klaarzetten om met de speler te bekijken. We laten de speler zelf naar zijn wedstrijd kijken – hij heeft ook de mogelijkheid om zijn beelden zelf te analyseren. Van daaruit wordt vervolgens het gesprek met de coach gevoerd.”
Met andere woorden: de speler krijgt eerst de kans om zijn eigen prestaties te beoordelen, en komt dan voorbereid naar de bespreking met zijn trainer. Op die manier ontwikkelen spelers een scherp zelfbeeld – ze ontdekken zowel waar hun ruimte voor groei ligt als wat hun kwaliteiten zijn.
Smart11 maakt zelfanalyse laagdrempelig
De samenwerking tussen de academie en Smart11 helpt om zelfanalyse structureel in te bedden in de opleiding.
Om dit proces van zelfstandige videoanalyse te ondersteunen, werkt de academie samen met Smart11. “Smart11 is voor ons een goede partner om dit hele proces te faciliteren en te versterken,” zegt Van Baar. “Als je individuele aandacht belangrijk vindt en je wilt dat een speler zelfstandig met zijn wedstrijd- of trainingsbeelden aan de slag gaat, dan is het heel gezond dat de bal ook even bij de speler komt te liggen.” Met Smart11 gebeurt dat ook daadwerkelijk in de praktijk. Het platform is gebruiksvriendelijk, waardoor spelers moeiteloos inloggen op de app en met hun eigen beelden aan de slag gaan.
Via de Smart11-app bekijken spelers hun wedstrijden en trainingen op een gestructureerde manier. Ze kunnen zelf belangrijke fragmenten selecteren en die eenvoudig delen met hun trainer. Dit maakt de drempel voor een nabespreking erg laag. “Elke trainer hier is gewoon druk. Het is hard werken. Dus het feit dat een speler zijn beelden kan klaarzetten, waar de trainer dan weer online opmerkingen bij kan plaatsen, geeft de trainer de mogelijkheid om met veel méér spelers de individuele beelden op goede kwaliteit te bespreken,” legt Van Baar uit. In plaats van voor elke speler een sessie in te plannen om samen videobeelden te kijken, kunnen coaches dankzij Smart11 hun feedback efficiënter spreiden.
Een waardevolle functionaliteit van Smart11, die vooral bij de onderbouw- en middenbouwspelers veel wordt gebruikt, is dat het platform de speler stap-voor-stap meeneemt met gerichte analysevragen. Wanneer een jeugdspeler zijn video opent, krijgt hij vragen voorgeschoteld over zijn gekozen momenten: Wat was je doel bij deze actie? Hoe was je uitvoering? Wat had je anders kunnen doen? “Daardoor komt het denkproces bij de speler al op gang, en dat is wat je wilt,” vertelt Van Baar. Het dwingt de speler om bewust na te denken over zijn keuzes en acties, nog voordat hij met de trainer in gesprek gaat.
“Doordat Smart11 die vragen biedt, is dat al direct een kader voor hoe de speler zelf naar zijn beelden kijkt. Hij wordt daarin meegenomen. En dan ben ik heel gelukkig met de kwaliteit van onze stafleden, die ook goed de vaardigheden hebben om individueel met de speler in gesprek te gaan, de juiste vragen te stellen, om een laag díeper te komen. Dat is een goede combinatie die elkaar versterkt.”
Beelden en eigenaarschap: essentieel voor de toekomst
Het ultieme doel van deze werkwijze is spelers af te leveren die klaar zijn voor het steeds hogere tempo en complexere eisen van het moderne topvoetbal. Van Baar kijkt daarbij bewust vooruit:
We moeten nu al nadenken over wat we in onze werkwijze moeten doen om uiteindelijk spelers op te leiden die over een paar jaar ready zijn voor het hoogste niveau,”
Een speler die zichzelf kan redden in de hectiek van een topwedstrijd – snel oriënteren, in een split-second de juiste beslissing nemen en die technisch uitvoeren onder druk – dat is het ideealbeeld. Om daar te komen, is het cruciaal dat een speler eigenaarschap heeft over zijn ontwikkeling. “Een van de onderdelen die wij daarin belangrijk vinden, is dat een speler zichzelf leert analyseren,” zegt Van Baar.
“Dat hij zelf nadenkt over waar de ruimte voor groei ligt in zijn spel, maar ook wat hij al heel goed kan – wat hij moet blijven doen. Dat hij een soort van eigenaar wordt van zijn eigen proces, en leert dat hij zelf verantwoordelijk is voor de maximale ontwikkeling die hij kan doormaken.”
Tot slot benadrukt Van Baar nog het grote belang van werken met videobeelden in het leerproces van jonge voetballers. “Een beeld zegt meer dan duizend woorden,” merkt hij op. “Voetbal is iets wat je moet dóen – actie, in het moment, onder druk, in de situatie. Je kunt er een boek over schrijven of heel lang over praten, maar als we het beeld in het brein van de speler weten te plaatsen, leert hij sneller situaties herkennen en op te lossen in het veld. Dát is waar het om gaat.” Daarom filmt en archiveert de academie ook alles: van wedstrijden tot trainingen, zodat er altijd visueel materiaal is om mee aan de slag te gaan. Van Baar is ervan overtuigd dat het gebruik van videoanalyse – ondersteund door een platform als Smart11 – de ontwikkeling van spelers versnelt en ze voorbereidt op de topprestaties die in de toekomst van hen gevraagd worden.
Benieuwd naar het volledige interview? Die zie je hier!